چهلوهفت سال از چهارشنبه سیاه محمره (خرمشهر) میگذرد، رویدادی که در یاد تاریخی ملت عرب احواز بهعنوان آغاز الگویی مستمر از آنچه جنایت علیه بشریت و نقض گسترده حقوق بشر توصیف میشود، ثبت شده است. در ۲۹ و ۳۰ مه ۱۹۷۹، تجمعات مدنی این ملت که با مطالباتی درباره حقوق ملی، هویت فرهنگی، زبان و حق مشارکت سیاسی شکل گرفته بودند، با حمله نیروهای نظامی جمهوری اسلامی ایران مواجه شد و به خشونت گسترده و سرکوب خونین انجامید.
در محمره، به جای رسیدگی سیاسی و مدنی به این مطالبات، برخورد امنیتی و نظامی در پیش گرفته شد. بنا بر گزارشها، شهر بهطور گسترده تحت کنترل نیروهای نظامی قرار گرفت و شماری از غیرنظامیان، از جمله زنان، مردان، کودکان و سالمندان، هدف گلوله قرار گرفتند. این سرکوب گسترده نهتنها به تلفات انسانی انجامید، بلکه فضای شهر را بهطور کامل امنیتی کرد و پیامدهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و امنیتی آن همچنان در حافظه تاریخی و روند تحولات بعدی قابل مشاهده است.
چهارشنبه سیاه محمره صرفاً یک واقعه خونین منفرد نبود، بلکه آغاز تثبیت الگویی بود که در آن مطالبات ملت عرب احواز بهعنوان تهدید امنیتی تعریف شد و پاسخ به آن عمدتاً در قالب سرکوب و کنترل امنیتی صورت گرفت.
در دهههای بعد نیز این الگو در اشکال مختلف ادامه یافته است، از محدودیتهای فرهنگی و زبانی و تبعیض ساختاری در حوزه توسعه اقتصادی گرفته تا فشارهای امنیتی بر فعالان مدنی و نادیدهگرفتن حقوق سیاسی ملت عرب احواز. چهارشنبه سیاه محمره در این چارچوب، نقطه آغاز یک روند مستمر در برخورد با این مطالبات به شمار میآید.
مرکز حقوق بشر احواز – بریتانیا تأکید میکند که کشتار چهارشنبه سیاه محمره صرفاً به گذشته تعلق ندارد، بلکه بخشی از الگوی مستمر نقض حقوق ملت عرب احواز است و پیامدهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و امنیتی آن همچنان در زندگی نسلهای پس از آن قابل مشاهده است.
مرکز حقوق بشر احواز – بریتانیا
سایت: www.acfh.info
٣٠ مه ٢٠٢۶ / ۹ خرداد ۱۴۰۵
