گزارش مرکز حقوق بشر احواز – بریتانیا
در پی جنگ ۱۲ روزه اخیر، سعید منتظر المهدی، سخنگوی نیروی انتظامی، از بازدارندگی حدود ۲۱ هزار نفر با عنوان «موج گسترده بازداشتها» خبر داد آماری که بالاترین رقم اعلام شده تاکنون به شمار میرود و نگرانیهای گستردهای را در خصوص نقض گسترده و سیستماتیک حقوق بشر در ایران به ویژه در شهرها و روستاهای احواز ایجاد کرده است.
موج تازهای از بازداشتها و فشارهای امنیتی گسترده پس از این جنگ ۱۲ روزه، ملت عرب احواز را بهشدت تحت تأثیر قرار داده است. بر اساس گزارشهای مستند سازمانهای حقوق بشری مستقل، دهها جوان عرب در شهرها و روستاهای احواز، بدون ارائه حکم قضایی معتبر و بدون امکان اطلاعرسانی عمومی، به صورت خودسرانه بازداشت شدهاند. این بازداشتها اغلب در ساعات پایانی شب، همراه با یورش به خانهها، مصادره وسایل شخصی و تهدید خانوادهها انجام شده است. محل نگهداری بازداشتشدگان برای مدتهای طولانی نامشخص بوده و خانوادهها از وضعیت عزیزان خود بیخبر ماندهاند.
بازداشتشدگان پس از انتقال به بازداشتگاههای موقت و زندان شیبان، با اتهاماتی کلیشهای و فاقد مدارک مستقل از جمله جاسوسی، همکاری با نهادهای خارجی، تبلیغ علیه ساختار سیاسی حاکم و توهین به مقامات مواجه شدهاند. پروندهسازیها بر اساس اعترافاتی بوده که تحت شکنجههای جسمی و روانی، بازجوییهای طولانی بدون حضور وکیل قانونی، و تهدیدهای متعدد از بازداشتشدگان اخذ شده است. خانوادهها گزارش دادهاند که بازداشتشدگان در دوران بازجویی با شکنجه، بیخوابی اجباری، تهدید به اعدام و رفتارهای توهینآمیز روبرو بودهاند، نقض آشکار ممنوعیت شکنجه و رفتار غیرانسانی و تحقیرآمیز است که برخلاف اصول بنیادین حقوق بشر و کنوانسیونهای بینالمللی است.
احکام صادرشده علیه بازداشتشدگان سنگین، ناعادلانه و مغایر با موازین دادرسی عادلانه است. برخی به پنج سال زندان به اتهام جاسوسی، یک تا دو سال زندان به دلیل تبلیغ یا توهین، و همچنین چند سال ممنوعالخروجی و اجبار به شرکت در جلسات موسوم به «اصلاح فکری» محکوم شدهاند. این احکام توسط قاضی احسان عدیبی مهر در دادسرای انقلاب احواز صادر شده که سابقه طولانی در صدور احکام امنیتی علیه فعالان ملت عرب احواز داشته و بارها از پذیرش وکلای مستقل برای متهمان خودداری کرده است. فرآیند صدور احکام بدون شفافیت، بدون حضور رسانهها و نهادهای حقوقی مستقل و با نقض آشکار حق دسترسی به دادرسی عادلانه انجام شده است.
وضعیت جسمی و روحی بازداشتشدگان بسیار نگرانکننده است. موارد متعدد شکنجه، نگهداری طولانی در سلولهای انفرادی، تهدید به تعرض جنسی و فشار برای امضای اعترافات اجباری از جمله گزارشهای موثق است. همچنین خانوادهها از تهدید مستقیم مأموران مبنی بر افزایش بازداشتها در صورت رسانهای شدن وضعیت عزیزان خود خبر دادهاند. نگرانیها درباره صدور و اجرای احکام اعدام علیه برخی از بازداشتشدگان بسیار جدی است، امری که ناقض حق بنیادین حق حیات و مخالف با قوانین بینالمللی است.
مرکز حقوق بشر احواز – بریتانیا این اقدامات را بخشی از روند سیستماتیک سرکوب ملت عرب احواز میداند که از ابتداییترین حقوق خود از جمله حق آزادی بیان، حق تجمع مسالمتآمیز، حق محاکمه عادلانه و حق بر حفاظت در برابر شکنجه محروم شدهاند. ما از تمامی نهادهای بینالمللی مدافع حقوق بشر، بهویژه کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد و دیگر نهادهای ذیربط، درخواست میکنیم که فوراً نسبت به وضعیت بازداشتشدگان عرب در احواز واکنش نشان داده، خواستار توقف فوری سرکوبها، برگزاری تحقیقات مستقل و بیطرف درباره بازداشتها و شکنجهها، تضمین دسترسی آزادانه متهمان به وکیل، و آزادی فوری تمامی زندانیان سیاسی شوند.
همچنین تأکید میکنیم که جامعه بینالمللی و دولتهای عضو موظفند مسئولیت خود را در حفاظت از حقوق بشر به ویژه در موارد نقض سیستماتیک و گسترده ایفا کنند و نباید این فجایع انسانی را نادیده بگیرند.
از همه رسانهها و سازمانهای حقوق بشری خواسته میشود برای افزایش آگاهی عمومی و فشار بینالمللی بر نهادهای مسئول، این گزارش را منتشر کرده و پیگیر وضعیت بازداشتشدگان باشند.
۱۲ اوت ۲۰۲۵ / ۲۱ مرداد ۱۴۰۴
مرکز حقوق بشر احواز – بریتانیا
