طبق گزارش مرکز حقوق بشر احواز – بریتانیا، زندان شیبان در احواز، واقع در منطقه ویس از توابع باوی و در مسیر بزرگراه تستر (شوشتر) – احواز، در سال ۱۳۹۴ توسط رژیم اشغالگر و استبدادی جمهوری اسلامی ایران ساخته شد. از زمان تأسیس، این زندان تحت نظارت مستقیم نهادهای امنیتی و اطلاعاتی اداره میشود. زندان شیبان نه بهعنوان یک مرکز اصلاحی، بلکه بهعنوان ابزاری برای سرکوب سیاسی، شکنجه، ارعاب شهروندان عرب و اعمال فشار سیستماتیک بر فعالان مدنی مورد استفاده قرار گرفته و به یکی از نمادهای آشکار نقض حقوق بشر در احواز تبدیل شده است.
خسرو طرفی و مسئولیت مستقیم در نقض حقوق زندانیان
اداره زندان شیبان بر عهده خسرو طرفی است، فردی که نقش مستقیم و غیرقابل انکاری در تداوم شرایط خشن و سرکوبگرانه حاکم بر زندان دارد. تحت مدیریت او، زندانیان، بهویژه شهروندان عرب در بند سیاسی، با فشار، تحقیر و رفتارهای غیرانسانی مواجه هستند. عملکرد وی نمونهای روشن از مدیریتی است که اصول اولیه حقوق بشر را نادیده میگیرد و به تداوم رنج و آسیب زندانیان دامن میزند.
وضعیت کلی زندان شیبان احواز
زندان شیبان از نظر بهداشت، تغذیه، درمان و امکانات رفاهی در شرایطی بسیار نامناسب و بحرانی قرار دارد. رفتارهای خشن، شکنجههای جسمی و روانی، توهین و تحقیر مستمر زندانیان و فساد گسترده در ارائه خدمات، بخشی از واقعیت روزمره این زندان است. هیچ نظارت مؤثر و مستقلی بر عملکرد زندان وجود ندارد و این وضعیت بهصورت مستمر ادامه دارد.
شرایط بحرانی در بند ۵ زندان شیبان
در روز یکشنبه، ۲۳ آذر، ۹ نفر از پیروان مذهب «مهدوی» که پیشتر توسط نهادهای امنیتی به زندان شیبان منتقل شده بودند، در بند ۵ و در شرایط بحرانی نگهداری شدند. این بند پیش از آن نیز بسیار شلوغ بود و همین مسئله موجب تنش و درگیریهای لفظی میان زندانیان و مسئولان شده بود.
به دلیل ازدحام زیاد، این افراد ساعتها در هوای سرد و تحت شرایط تحقیرآمیز نگه داشته شدند، اقدامی که مصداق آشکار شکنجه و سوءرفتار سیستماتیک است. این وضعیت مستقیماً ناشی از سوءمدیریت و رفتار سرکوبگرانه مسئولان زندان است.
تراکم غیرقانونی و شرایط فاجعهبار بند ۵
ظرفیت استاندارد بند ۵ حدود ۱۰۰ نفر است، اما تعداد زندانیان بسیار بیشتر از این میزان گزارش شده است. بند ۵ شامل ۶ اتاق است که هر یک کمتر از ۲۰ متر مربع مساحت دارند و با این وجود، بیش از ۲۰ زندانی در هر اتاق نگهداری میشوند، وضعیتی که آشکارا ناقض استانداردهای بینالمللی نگهداری زندانیان است.
نبود تهویه مناسب، دسترسی محدود به آب آشامیدنی، کمبود امکانات بهداشتی و درمانی و بیتوجهی مستمر مسئولان، سلامت زندانیان را بهشدت تهدید کرده و شرایطی طاقتفرسا بر آنان تحمیل کرده است.
غذا، فروشگاه و فساد سازمانیافته
کیفیت غذای زندان بهقدری پایین و آلوده است که بسیاری از زندانیان به بیماریهای گوارشی مبتلا میشوند. در فروشگاه زندان نیز مواد غذایی تاریخگذشته با قیمتهای بسیار بالا به فروش میرسد، وضعیتی که نشانهای روشن از فساد سازمانیافته و سوءاستفاده از نیازهای اولیه زندانیان است. این شرایط سلامت زندانیان را به خطر انداخته و نمونهای آشکار از سوءمدیریت سیستماتیک در زندان شیبان است.
وضعیت درمان و بهداری
داروهای ضروری در زندان بهشدت کمیاب است و بسیاری از زندانیان بیمار از دسترسی به درمان اولیه محروم ماندهاند. این محرومیت، سلامت زندانیان را بهشدت تهدید میکند و یکی از نمونههای بارز نقض حقوق بشر در زندان شیبان است. ادامه این وضعیت، جان زندانیان را در معرض خطر جدی قرار داده و رنج و آسیبهای جبرانناپذیری به آنان وارد میکند.
مرکز حقوق بشر احواز – بریتانیا تأکید میکند که زندان شیبان نمونهای آشکار از نقض سیستماتیک حقوق بشر است و نیازمند بررسی فوری و مستقل میباشد. این مرکز خواستار اقدام عاجل نهادهای بینالمللی حقوق بشری برای توقف این روند و پاسخگو کردن رئیس زندان در قبال شکنجه، تحقیر و سوءمدیریت زندانیان، بهویژه شهروندان عرب، است. ادامه این وضعیت جان و سلامت زندانیان را به خطر انداخته و نباید بیش از این نادیده گرفته شود.
گزارش از:
فیصل عساکرة
۲۴ آذر ۱۴۰۴ / ۱۵ دسامبر ۲۰۲۵
مركز حقوق بشر احواز – بريتانيا
https://acfh.info
